HISTORIA KOMPUTERYZACJI

Szkoły Podstawowej nr 21 im. Królowej Jadwigi w Lublinie

 

Historia komputeryzacji SP 21 w Lublinie jest nierozerwalnie związana z corocznymi konferencjami „Informatyka w Szkole” i Stowarzyszeniem „Komputer w Szkole”. To dzięki obserwacjom autora poczynionym na tych konferencjach, dojrzewała i doskonaliła się koncepcja wdrażania i stosowania komputerów w szkole podstawowej. 16 września 1991 roku w Błażejewku koło Poznania w czasie IX Konferencji "Informatyka w Szkole" odbyło się Zebranie Założycielskie SKOS, w którym uczestniczyło około 50 osób. 8 stycznia 1992 r. Stowarzyszenie Komputer w Szkole zostało zarejestrowane przez Sąd Wojewódzki w Warszawie. Od tej pory wpływa ono na podnoszenie kwalifikacji zawodowych jego członków, ułatwia wymianę informacji i koleżeńskich kontaktów w środowisku wszystkich osób zainteresowanych zastosowaniem komputerów w nauczaniu lub problemami powszechnej edukacji informatycznej.

1.      Trochę historii

Na początek zinformatyzowano w pełni zarządzanie szkołą (patrz materiały z XVIII Konferencji IwSz) oraz bibliotekę szkolną. Pracę nad systemem rozpoczęto w 1990 r. zakupując pierwszy komputer AT 286, 1MB RAM, HDD - 20 MB. Uruchomiono na nim oprogramowanie służące do zarządzania szkołą: program kadry-płace i edytor Tag. Następnie z funduszu Komitetu Rodzicielskiego zakupiono komputer 386 DX 40 MHz, na którym pracownicy szkoły uczyli się obsługi komputera. Po zakupieniu komputera Hyundai 486 SX 25 MHz wdrożono program - księgowość, a komputer 386 DX wykorzystano do obsługi oprogramowania: plan lekcji i arkusz organizacyjny. Zakup noteboka Hyundai 386 SX 25 MHz pozwolił uruchomić program: księga inwentarzowa wraz z kodem paskowym, co dało możliwość sporządzania inwentaryzacji bezpośrednio w pomieszczeniach inwentaryzowanych. Również w tym samym czasie na zakupionym komputerze Optimus 386 SX 25 MHz wdrożono program biblioteczny MOL do wypożyczania książek znakowanych kodem paskowym, sporządzając komputerową inwentaryzację biblioteki i dokonując przy tym selekcji zbiorów. Wdrożenie to spowodowało wzrost zainteresowania komputeryzacją szkoły wśród dzieci i rodziców, czego efektem był zakup 6 komputerów Epson 486 SX 25 MHz bezpośrednio za granicą, na wyposażenie pracowni komputerowej, która dotychczas pracowała na komputerach 8 bitowych Elwro Junior. Bezcłowy import pozwolił obniżyć koszt zakupu komputerów poniżej ceny polskich składaków. Pierwsze próby łączenia komputerów w sieć odbywały się za pomocą sieci peer to peer - SILVER-NET.

Wraz ze wzrostem ilości komputerów zaistniała konieczność zmiany sieci na 25 stanowiskowego NOVELLa oraz potrzeba podłączenia się do Internetu. Nastąpiło to w połowie 1995 roku, po uzyskaniu łączy dzierżawionych od TP.SA między szkołą, a providerem sieci miejskiej - LubMAN. Dla prawidłowego funkcjonowania sieci, uwzględniając koszty, został zakupiony serwer o następujących parametrach: CPU - procesor 486 DX4 - 100 MHz, 64 MB RAM, Karta ETHERNET 3COM, dysk twardy 1,6 GB oraz stacja dysków elastycznych.

W wyniku tych działań, od 1996 r. szkoła posiada na miejscu i administruje własny serwer WWW, poczty i ftp, na którym znajdują się także strony WWW innych szkół i stowarzyszeń. Od 1997 r. szkoła kilkakrotnie zapraszana była przez czasopismo „COMPUTERWORLD Polska” do konkursu „Lider Informatyki”.

W 1999 r. ze względu na duże obciążenie sieci, bezpieczeństwo danych i profilaktykę antywirusową - do komunikacji zewnętrznej zainstalowany został firewall (Pentium 100), a także wyodrębniony został oddzielny serwer (Pentium III 500MHz) dla prac administracyjnych - co znacznie poprawiło bezpieczeństwo i komfort pracy. W zmodernizowanym serwerze edukacyjnym zastosowano procesor 166 MMX z 98 MB RAM-u.

Z różnych źródeł uzupełniano bazę sprzętową: m. in. o 10 komputerów otrzymanych w darze od University of Wisconsin-La Crosse z USA. Po uzyskaniu dostępu do Internetu, za pomocą poczty elektronicznej, nastąpiła wymiana korespondencji pomiędzy szkołą a uniwersytetem w USA. Podjęte wówczas w szkole działania skłoniły amerykańską uczelnię do udzielenia nam pomocy i wsparcia. W wyniku podjętych starań, udało się sfinalizować sprawę nieodpłatnego przekazania komputerów dla szkoły. Po negocjacjach z firmą transportową, bez kosztów dla szkoły, zostały one dostarczone do Polski i do dnia dzisiejszego służą dzieciom. Gość z tegoż Uniwersytetu był w 1998 r. honorowym gościem naszej Szkoły. Wymieniliśmy wówczas doświadczenia w zakresie wdrożeń komputerowych w edukacji i możliwości rozwojowych w przyszłości.

W naszej szkole zostały wdrożone także systemy, w których rozliczenia z ZUS i Bankiem obsługującym szkołę, dokonywane są drogą elektroniczną. Znacznie to ułatwiło i uprościło skomplikowane i pracochłonne rozliczenia szkoły i praktycznie wyeliminowało obrót gotówkowy.

Obecnie w szkole funkcjonuje informacyjny system wspierania zarządzania i edukacji oparty na 2 sieciach Novell i 3 Windows połączony ze światem światłowodem o przepustowości 4MBit. Serwer baz danych zbudowany w oparciu o SQL udostępnia poprzez sieć dane biblioteczne i obsługuje elektroniczny dziennik lekcyjny. Pracownia komputerowa funkcjonuje w oparciu o 18 stanowiskowy Microsoft SBS 2000 Serwer, jedna z pracowni kształcenia zintegrowanego jest wyposażona w 10 komputerów, biblioteka w 6, świetlica w 9, oraz 9 sal dydaktycznych w pojedyncze komputery. Każdy pracownik administracji ma swój komputer używając w swej pracy obok typowego oprogramowania biurowego MS Office, 20 specjalistycznych programów do zarządzania. W bieżącym roku szkoła wzbogaciła się o 10 stanowiskową pracownię multimedialną, która rozładuje zapotrzebowanie nauczycieli innych przedmiotów niż informatyka i technika na wykorzystanie w trakcie zajęć Internetu i komputerów oraz o 5 stanowiskową, bezprzewodową sieć Linuksową dla świetlicy, gdzie już od najmłodszych lat dzieci będą mogły zapoznać się z oprogramowaniem opensourceowym. Wprawdzie na 85 komputerów, jakimi dysponuje szkoła ponad 40 jest już dzisiaj przestarzałych, ale są one w dalszym ciągu z powodzeniem wykorzystywane w pracach na starszym oprogramowaniu. Rozważana jest i testowana możliwość użytkowania ich jako terminali w sieci SBS 2000 jako serwera aplikacji lub w sieci linuksowej z wykorzystaniem LTSP (Linux-EduCD 0.3).

2.      Centrum medialne

Biblioteka jako centrum edukacyjne szkoły stworzona jest na bazie komputerowego skatalogowania zbiorów programem Biblioteka Szkolna - MOL z wykorzystaniem kodów kreskowych. Odbywa się tam m.in. zbieranie informacji oraz tworzone są multimedialne bazy danych (istnieje możliwość czerpania danych z zasobów Biblioteki Narodowej). W czytelni komputerowej będącej pod opieką nauczycieli bibliotekarzy, odbywają się lekcje biblioteczne, a także sporadycznie lekcje z innych przedmiotów z wykorzystaniem komputerów. W pozostałym czasie pod opieką przeszkolonego bibliotekarza uczniowie wykorzystują programy edukacyjne będące w zasobach biblioteki szkolnej, serwera dydaktycznego i innych serwerów (np. Internetu) do nauki własnej. Specyfika szkoły podstawowej (nie tylko ze względu na wiek uczniów) zmusza do rozłożenia ciężaru edukacji z wykorzystaniem systemów komputerowych pomiędzy nauczyciela informatyki, świetlicy i bibliotekarza - którzy także służą uczniom pomocą w zgłębianiu tajników korzystania z komputerowych zasobów informacji.

Aby to osiągnąć bibliotekarki i nauczycielki świetlicy ukończyły szereg specjalistycznych  kursów komputerowych  (do Podyplomowych Studiów Informatycznych włącznie). Obecnie bibliotekarki zajmują się włączeniem zbiorów szkolnych do ogólnopolskiej sieci zasobów bibliotecznych organizowanej przez interkl@sę.

Przygotowując się do przejęcia roli centrum informacyjno-multimedialnego w szkole, biblioteka prowadzi również szereg prac o charakterze edytorskim, np. kursy obsługi edytorów dla nauczycieli. W bibliotece koordynowane i wypracowywane są przez odpowiednie zespoły propozycje np. nowych form aktywności dzieci w szkole; akcje typu „Zielone punkty”, gdzie oprócz propagowania zagadnień ekologicznych, prowadzona jest zbiórka odpadów typu tonery, cartridge - zamieniane następnie na nowe urządzenia (kserokopiarkę, drukarki).

Tu również znajduje się szkolne centrum informacji i zbiory dokumentów dotyczących wymogów awansu zawodowego nauczycieli, jak również wszystkich innych spraw dotyczących ucznia, rodzica, nauczyciela. Tu także znajduje się Punkt Informacji Europejskiej.

3.      Podsumowanie

W trakcie minionych lat udało mi się zorganizować w szkole od podstaw w pełni profesjonalny informacyjny system wspomagania edukacji i zarządzania szkołą.

W zarządzaniu stosowane jest całe dostępne na rynku oprogramowanie wspierające pracę administracyjną. Dzięki elektronicznym rozliczeniom, pracownicy otrzymują należne im środki finansowe na swe konta, natychmiast po dokonaniu operacji. Uczniowie zaś - na świadectwach szkolnych już w klasach młodszych - otrzymują jedyne, niepowtarzalne i wnikliwe informacje o swojej pracy i postępach w szkole.

W zbudowanym systemie stwarzamy nauczycielowi możliwość penetrowania w dowolnym czasie własnego serwera jak i zasobów Internetu w celach późniejszego wykorzystania zgromadzonych w ten sposób materiałów – na własnych lekcjach. Nauczyciel może to czynić zarówno w bibliotece, jak i np. w pokojach nauczycielskich. Biblioteka tworzy również bank informacji z materiałów znajdujących się w sieci i kataloguje je do późniejszego wykorzystania na zajęciach (w perspektywie możliwość lokalnej, międzyszkolnej wymiany i korzystania z zasobów innych szkół).

Dzięki takiej strukturze organizacyjnej uczniowie uczestniczyli, będąc w gronie 500 szkół z całego świata, w programie edukacyjnym NASA – Dzień Kosmosu 2001, podnosząc swą wiedzę o kosmosie, umiejętności korzystania z serwisów internetowych. Podpisy uczniów poleciały promem kosmicznym w kosmos, by następnie powrócić do szkoły ze stosownym certyfikatem NASA. Również w 2004 r. w misji na Marsa - czerwoną planetę, znalazły się na płytach CD-ROM certyfikaty z nazwiskami uczniów SP 21. Uczniowie startują w szeregu różnorodnych konkursów organizowanych poprzez Internet. Z sukcesów w tej dziedzinie warto wspomnieć, że strona internetowa "Folklor Lubelszczyzny", przygotowana przez uczniów naszej szkoły, zajęła 1 miejsce w konkursie "Folklor mojego regionu" zorganizowanym przez Portal Eduseek przy wsparciu Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu.

Strona WWW szkoły zdobywała laury w konkursach i rankingach, a w 2000 r. w telewizyjnym programie dla dzieci  “5-10-15” została wyróżniona. Do sukcesów można również zaliczyć fakt, iż studenci różnych polskich uczelni (np. Edukacji Medialnej w Poznaniu) starają się o odbycie praktyk w naszej szkole.

Pracownicy naukowi lubelskich uczelni organizują w szkole dla swoich studentów pokazy praktycznego zastosowania rozwiązań informatycznych.

Dzięki zdecydowaniu i ogromnemu wysiłkowi społeczności szkolnej, 14 czerwca 2004 r. szkoła otrzymała znak jakości „interkl@sa” na potwierdzenie, że znalazła się w gronie 12 szkół w Polsce, które stały się  ośrodkami wdrażania społeczeństwa informacyjnego zgodnie z najwyższymi światowymi standardami.

W perspektywie najbliższych lat czeka nas odnowienie, modernizacja i rozbudowa struktury sprzętowej, wyposażenie czytelni komputerowej w kilkanaście multimedialnych stanowisk komputerowych, wyposażenie każdej sali lekcyjnej w co najmniej jeden zestaw komputerowy, ustawiczne szkolenie administracji i nauczycieli w zakresie pełnego wykorzystania istniejącej bazy, wdrażanie technologii internetowej oraz zdalnego zarządzania zasobami poprzez aktualizację oprogramowania i szkolenia pracowników. W związku z podjętą decyzją o rozbudowie szkoły należy zadbać o utworzenie nowoczesnej infrastruktury w dobudowywanym skrzydle, pozyskiwanie środków finansowych na te rozwiązania z instytucji pozarządowych oraz od zainteresowanych rodziców i przyjaciół szkoły a także konsekwentną realizację wizji szkoły.

Budowa struktur informatycznych przypadła na lata szczególnie chude i ciężkie dla oświaty. Dzięki współpracy z rodzicami, sponsorami, z życzliwymi przyjaciółmi szkoły, programom MENIS a także organom: prowadzącemu i nadzorującemu - dotychczasowe koszty budowy struktur informatycznych są rewelacyjnie niskie. Szkoła nawiązała bliską współpracę z producentem oprogramowania i jako "beta tester" korzysta z najnowszych wersji oprogramowania. Zaangażowanie i wytrwałość oraz konsekwencja w działaniu odpowiedzialnych pracowników zdecydowanie wyznaczają nowe standardy w pracy szkoły. Ważne jest również to, że wszystkie inwestycje finansowe dotychczas podjęte były na tyle trafne, że sprzęt użytkowany na określonych stanowiskach wciąż jest odpowiedni, nie jest dla nich przestarzały.

W trakcie wdrażania systemu nie zapomniano o podejmowaniu szeregu innych, ważkich działań dla poprawy substancji szkoły – takich jak: remonty budynku i instalacji, zakupy mebli, pomocy naukowych, aparatury, książek itd. Dzięki temu trudne zadania związane z komputeryzacją szkoły są bez przeszkód kontynuowane, a wręcz wspierane przez społeczność szkolną.

Jednak najważniejszym, moim zdaniem, z dotychczasowych osiągnięć jest zrozumienie i docenienie przez całą społeczność szkolną potrzeby organizacji nowoczesnego warsztatu pracy i nauki przez każdego pracownika i ucznia oraz wiarę w potrzebę i sens jej stosowania. Dowodem na to mogą być chociażby zewnętrzne szkolenia z tej dziedziny odbyte przez pracowników w liczbie ponad 7100 godzin w ciągu minionych 12 lat oraz ich działalność w ramach Stowarzyszenia „Komputer w Szkole”. Jest to dobry prognostyk na przyszłość.